คู่มือช่วยตัดสินใจทางคลินิกสำหรับการดูแลผู้ป่วย Pulmonary Hypertension (Groups 1–5)
คู่มือช่วยตัดสินใจทางคลินิกสำหรับการดูแลผู้ป่วย Pulmonary Hypertension (Groups 1–5)
อ้างอิงหลักฐานถึง: 16 ตุลาคม 2026 (ESC/ERS 2022 · 7th WSPH 2024 · ERS 2026)เหนื่อยง่ายโดยไม่ทราบสาเหตุ (Unexplained dyspnea), หน้ามืดหรือหมดสติขณะออกแรง (Exertional presyncope/syncope), ความสามารถในการออกกำลังกายลดลง หรือมีอาการของ RV failure ควรประเมิน Vitals, SpO2, ECG และ BNP/NT-proBNP
ตรวจ Transthoracic echo: วัดค่า Peak TRV, ขนาดและการทำงานของ RV, Septal flattening, ขนาด RA/IVC รวมถึงประเมิน LV/LA และโรคลิ้นหัวใจ (ค่า TRV >2.8 m/s บ่งชี้ว่าสงสัยภาวะ PH แต่ยังไม่ใช่การยืนยันการวินิจฉัย)
ตรวจสมรรถภาพปอด (PFT รวม DLCO), ภาพถ่ายรังสีทรวงอก/HRCT, ทำ V/Q scan ในรายที่ไม่ทราบสาเหตุเพื่อคัดกรอง CTEPH ร่วมกับส่งตรวจเลือดตามกลุ่มอาการ (Phenotype-directed blood tests)
ทำ Right Heart Catheterization (RHC) ในศูนย์เชี่ยวชาญ: วัดค่า mPAP, PAWP, CO, PVR, RAP, CI และ O2 saturations (ส่งตัวด่วนหากมี Syncope, RV failure หรืออาการทรุดลงเร็ว)
หมวด A — Ventricles: RV/LV basal diameter ratio >1.0; Interventricular septum เบียดซ้าย (LVEI >1.1 ในช่วง systole และ/หรือ diastole); TAPSE/sPAP ratio <0.55 mm/mmHg
หมวด B — Pulmonary artery: RVOT acceleration time <105 ms และ/หรือพบ Mid-systolic notching; Early diastolic PR velocity >2.2 m/s; ขนาด PA diameter > Aortic root หรือ >25 mm
หมวด C — IVC and Right Atrium: ขนาด IVC >21 mm ร่วมกับยุบตัวลดลงขณะหายใจเข้า (<50% เมื่อสูดหายใจเร็ว หรือ <20% เมื่อหายใจปกติ); พื้นที่ RA area (end-systole) >18 cm²
หมายเหตุ: Echo เป็นเพียงการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การยืนยันการวินิจฉัย โดย Additional signs ต้องพบอย่างน้อย 2 หมวดที่ต่างกัน และต้องแปลผลร่วมกับบริบททางคลินิกและปัจจัยเสี่ยง (เช่น Systemic sclerosis, ประวัติ PE/CTEPH, Portal hypertension)
ข้อบ่งชี้: ทำเฉพาะใน Idiopathic, Heritable หรือ Drug/toxin-associated PAH ในศูนย์เชี่ยวชาญเท่านั้น (ใช้ Inhaled NO, Inhaled iloprost หรือ IV epoprostenol) เพื่อประเมินโอกาสตอบสนองต่อยากลุ่ม High-dose CCB
เกณฑ์ Positive response: ค่า mPAP ลดลงอย่างน้อย ≥10 mmHg จนลงมาอยู่ที่ระดับ ≤40 mmHg โดยที่ค่า Cardiac Output (CO) เพิ่มขึ้นหรือคงที่
1. WHO-FC: I/II (1 คะแนน) · III (3 คะแนน) · IV (4 คะแนน)
2. 6MWD: >440 m (1 คะแนน) · 320–440 m (2 คะแนน) · 165–319 m (3 คะแนน) · <165 m (4 คะแนน)
3. BNP / NT-proBNP (ng/L): BNP <50 หรือ NT-proBNP <300 (1 คะแนน) · BNP 50–199 หรือ NT-proBNP 300–649 (2 คะแนน) · BNP 200–800 หรือ NT-proBNP 650–1100 (3 คะแนน) · BNP >800 หรือ NT-proBNP >1100 (4 คะแนน)
คำนวณค่าเฉลี่ย (ปัดเศษเป็นจำนวนเต็ม): 1 = Low · 2 = Intermediate-low · 3 = Intermediate-high · 4 = High risk
คำแนะนำในแอปพลิเคชันนี้เป็นการสรุปความจากเอกสารต้นฉบับ โปรดศึกษารายละเอียดเกณฑ์คัดเข้า ข้อห้ามใช้ ระดับคำแนะนำ (Class/Level of evidence) และข้อมูลอัปเดตจากเอกสารฉบับเต็ม